Over dwarsfluiten gesproken

Stel je voor, een donkere grot of pikzwart hol in een berg, je ziet geen hand voor ogen, bijna, en het is angstaanjagend stil. Behalve dan de geluiden van de nacht; uilen, wolven en insekten. Om die angst te verdrijven blaast één van de leden van de groep, misschien wel de medicijnman, op een fluit gemaakt van bot, een dijbeen of zo. Hij bespeelt het ‘instrument’ door hem van de zijkant, overdwars aan te blazen en er zitten gaatjes in die, door ze al dan niet te bedekken met de vingers, hogere of lagere tonen tot gevolg hebben. Het is alsof de rest van de stam door deze ‘muziek’ tot rust lijkt te komen en minder angstig in slaap blijkt te vallen……

Aan het Chinese Hof ten tijde van de eerste Ming dynastie zitten diverse muzikanten klaar om, zodra de Chinese Keizer het wil, hun instrumenten te laten klinken. Naast de slagwerkers zitten de strijkers en daarnaast zit een groep blazers met langere en kortere bamboefluiten, die schuin aan hun mond staan. Als de Keizer het teken geeft begint dit ‘Hof-orkest’ te spelen. In toonladders die ons wat vreemd in de oren zouden klinken maar de Keizer lijkt volmaakt tevreden. De Banuri’s en Shakuhachi’s brengen tegelijkertijd de keizer en zijn personeel in een vorm van dromerige, serene afwezigheid……

Gewapend met schilden, dolken, zwaarden en speren marcheren de soldaten door een nat, onherbergzaam en vijandig berggebied. Hun Koning heeft een meningsverschil met een andere Koning en meent dat met wapengekletter op te moeten lossen. Het is dat de soldaten er, als zij het tenminste overleven, een klein zakcentje aan overhouden anders zouden ze liever thuisgebleven zijn. Vastberadenheid heeft inmiddels plaatsgemaakt voor angst en dat staat in hun ogen af te lezen. Gelukkig loopt het Zwitserse Muziekkorps voorop en het constante gedreun van de Trommels en het snerpende geluid van de Fluiten werkt op één of andere manier kalmerend……

Er zijn gasten, want de Hertog heeft weer eens wat te vieren. Geen gewone gasten, nee, familie, hoogwaardigheidsbekleders, hoge vertegenwoordigers van de kerk en anderen van wiens vriendschap de Hertog misschien ooit nog eens handig gebruik zou kunnen maken. Op de lange rijk gedekte tafels staan schalen met heerlijke gerechten en er wordt met kruiken wijn en bier rondgelopen dus de catering is dik in orde. En bij een goed glas wijn hoort goede muziek; Tafelmuziek. Georg Telemann is de Hofcompoinist en heeft voor deze gelegenheid weer diverse Danssuites en Kamersonates aan zijn toch al niet geringe oeuvre toegevoegd. Bovendien speelt één van de Muzikanten op het nieuwste model Fluit; ene met hier en daar een klep om bepaalde grepen wat makkelijker te maken. Daarnaast bleek de vertrouwde wat meer omfloerste klank van de dwarsfluiten aan kracht en expressie te hebben gewonnen……

Het is dat hij er een flinke zak geld mee zou gaan verdienen anders had Mozart de opdracht liever niet aanvaard. Hij was niet zo gecharmeerd van de ‘Flauto Traverso’ en misschien lag dat ook wel aan de fluitspelers in zijn tijd. Hij vond dat er toch voornamelijk vals op gespeeld werd en het werd volgens hem de hoogste tijd dat iemand zich eens grondig met het instrument zou gaan bemoeien…..En veel later dan gevraagd kreeg de Nederlandse Graaf Ferdinand Dejean een Fluitconcert en een aantal fluitkwartetten per postkoets opgestuurd. Dejean, inmiddels stik-nieuwsgierig, was terecht erg blij met Mozarts partituren en heeft er waarschijnlijk menigeen op menig concertje mee stil gekregen…..

Meneer de la Péjaudie uit Parijs wandelt door het park en terwijl hij links en rechts vriendelijk en gepast diverse voorbijgangers groet, zoekt hij ondertussen naar een vrij bankje waar hij hoopt ongestoord wat te kunnen ‘oefenen’ op zijn nieuwe aanwinst welke de instrumentmaker voor hem heeft bedacht en gemaakt. Als hij uiteindelijk geslaagd is dat plekje te vinden, schroeft hij het handvat van zijn wandelstok, draait deze om en blijkt daarmee in een handomdraai een heuse ‘Flûte traversière à promener’ in de handen te hebben. Als hij, hoed op de rand van het bankje, de diverse uit het hoofd gekende melodietjes begint te spelen, doen zelfs de vogels daar even voor het zwijgen toe……

De kritiek van Mozart was Theobald Boehm niet ontgaan. Ook hijzelf worstelde met de klank en de intonatie van zijn instrument; die Flöte. Met al die extra kleppen links en rechts werd het er allemaal niet makkelijk op en hout bleek toch wel een erg kwetsbaar materiaal. Meneer Boehm was een knutselaar en bovendien één die wist wat hij deed; hij was namelijk ook natuurkundige! En met die kennis, gevoegd bij het feit dat hij ook behoorlijk fluit kon spelen, ging hij aan de slag en het resultaat was een dwarsfluit waarop Mozart indertijd misschien wel heeft zitten wachten; zuiverder, helderder en luider dan de gebruikelijke dwarsfluiten en een fluit die nog steeds model staat voor de huidige dwarsfluit. Je kon en kunt er veel makkelijker snelle noten mee spelen en met name dat was iets wat in die tijd steeds belangrijker werd; virtuositeit en muzikale akrobatiek ………

De Jazz Focus Big Band speelt ‘It’s Wonderfull’ en ‘Only For Your Eyes’ en ‘Dizzy Atmosphere’. De ‘Leader of the Band’ laat zijn muzikanten soleren, skatten, zingen en swingen. Het muzikale plezier druipt er vanaf en de Band en het publiek krijgen er duidelijk meer zin in. Bij ‘The Cat’ gaat er langwerpig zwart doosje open. Terwijl de Big Band gedreven verder speelt, schuift de Bandleader een zilverkleurige ‘Flute’ (zoals hij zelf zegt) in elkaar. Fluitspelen, maar dan anders; hamerende vingers op de kleppen, klank-effecten, zingen en blazen tegelijk, ‘growling’ en klankslingers van hoog naar laag zwepen de Band en haar publiek op tot spontane kreten van bijval. Om van uit je dak te gaan……..

 
 
 

Tuinstraat 43
2921 XH Krimpen a/d IJssel (0180) 513344 (0180) 551321 muziekschool@krimpenaandenijssel.nlmuziekschool@
krimpenaandenijssel.nl